Jak rozpoznać profesjonalny sondaż?

W okresie przedwyborczym, w mediach coraz liczniej pojawiają się sondaże polityczne. Możliwe, że niejeden z naszych czytelników otrzyma telefon z prośbą o uczestnictwo w badaniu na temat zbliżających się wyborów. W niniejszym artykule skupimy się na tym, co powinno znaleźć się w aranżacji wywiadu telefonicznego oraz na jakie elementy należy zwrócić uwagę w opublikowanym sondażu, aby móc ocenić jego jakość.

Aranżacja wywiadu - jak rozpocząć rozmowę z respondentem?

Dobra aranżacja wywiadu jest fundamentalnym elementem w pracy ankietera CATI. Kto z nas chciałby odpowiedzieć na szereg pytań osoby, która się nie przedstawi i jest natarczywa. Dobrze, aby na początku wywiadu zostały zawarte następujące informacje:

  • Imię i nazwisko dzwoniącego ankietera
  • Pełna nazwa organizacji, którą reprezentuje (na żądanie jej adres)
  • Tematyka i cel badania
  • Informacja o anonimowości odpowiedzi (opcjonalnie)

Na koniec powinna zostać uzyskana zgoda na udział w badaniu. To, że poświęcimy ankieterowi chwilę, aby mógł przedstawić nam wyżej wymienione informacje, nie jest jednoznaczne z naszą zgodą na udział w ankiecie. Pamiętajmy o tym, że każdy respondent dobrowolnie bierze udział w badaniu, a jego odpowiedzi pozostaną anonimowe.

O co pytają respondenci

Poniżej zostały przedstawione najczęściej zadawane pytania przez respondentów:

Skąd ma Pan(i) mój numer?

Obecnie są trzy główne metody pozyskiwania numerów telefonów w badaniach CATI: ogólnodostępne bazy danych i książki telefoniczne, metoda RDD oraz płatne bazy danych. Metoda RDD (ang. random digit dial) polega na losowym doborze cyfr składających się na numer telefonu. Płatne bazy danych najlepiej sprawdzają się w przypadku sondaży politycznych, ponieważ zawierają dodatkowe informacje na temat cech respondenta (np. płeć, wiek).

Kto zlecił to badanie?

Badania sondażowe posiadają szerokie grono zleceniodawców, np. partie polityczne, media publiczne (stacje telewizyjne i radiowe, prasa), serwisy informacyjne lub prywatne osoby. Ankieterzy nie zawsze wiedzą, kto jest zleceniodawcą badania, ani kto za nie płaci. Podanie im takiej informacji zależy od firmy badawczej oraz zleceniodawcy. Podanie zleceniodawcy badania mogłoby także nakierować odpowiedzi respondentów.

Po co Pani dane na mój temat?

Ogólne dane na temat respondenta zbierane w tzw. metryczce  (m.in. wiek, płeć, miejsce zamieszkania, wykształcenie) są pozyskiwane w celu zapewnienia reprezentatywności próby badawczej, co pozwala uogólnić wyniki na całą populację.

Czy moje odpowiedzi są anonimowe, skoro dzwonicie pod konkretny numer?

Dane teleadresowe respondenta są dla pracowni CATI nieistotne, zostały użyte jedynie w celu umożliwienia skontaktowania się z losowo wybraną osobą. Końcowa baza danych zawiera jedynie udzielone przez respondenta odpowiedzi bez informacji na temat jego danych osobowych.

Dlaczego ankieter zakończył wywiad po zapytaniu mnie o płeć i wiek?

Zazwyczaj badania CATI są przeprowadzane metodą kwotowo-losową, by móc zachować reprezentatywność próby. Oznacza to, że ankieterzy muszą zapełnić tzw. kwoty, czyli przepytać konkretną liczbę osób o danych cechach, np. 50 kobiet w wieku 18-24 lata. Jeżeli ankieter przebadał 50 kobiet w tym przedziale wiekowym i dodzwoni się do kolejnej kobiety mającej 20 lat, powinien zakończyć badanie, ponieważ kwoty są już zapełnione.

Dlaczego respondenci otrzymują różne pytania?

W kwestionariuszach pojawiają się pytania filtrujące pozwalające selekcjonować osoby, na podstawie ich odpowiedzi. Na przykład, jeśli respondent deklaruje, że raczej nie będzie brał udziału w wyborach, to nie zostanie zapytany o swoje preferencje polityczne.

Publikacja sondażu - wyniki to nie wszystko

Wbrew pozorom nie tylko same słupki z procentowym poparciem kandydatów mają znaczenie w sondażu. Warto zwrócić uwagę na okoliczności jego powstania. Publikacja wyników badania powinna obowiązkowo zawierać informacje dotyczące:

  • nazwy instytucji realizującej badanie,
  • metody badawczej (np. CATI, CAWI, CAPI),
  • terminu badania,
  • wielkości próby,
  • w jaki sposób została dobrana próba (np. losowa, kwotowo – losowa),
  • reprezentatywności próby (np. płeć, wiek, miejsce zamieszkania, wykształcenie),
  • wielkości błędu statystycznego.

Na podstawie tych danych łatwiej będzie nam ocenić, czy możemy zaufać wynikom sondażu. W przypadku badań bezpośrednich (F2F) powinno się podawać również informacje o rozmieszczeniu ankieterów, czyli sposób doboru miejsc, w którym zostały zebrane opinie. W publikacji warto umieścić informację o wysokości szacowanej frekwencji, mimo że nie jest to element obowiązkowy. Dzięki temu możemy dowiedzieć się, czy pytania polityczne zadano tylko tym wyborcom, którzy zadeklarowali udział w głosowaniu czy może innej grupie respondentów. Ciekawym rozwiązaniem jest także podawanie dodatkowych wyników np do parlamentu, rady miasta, sejmiku. Pozwala to przedstawić dane w kontekście historycznym.

Pamiętajmy że sondaż jest odzwierciedleniem obecnych preferencji politycznych społeczeństwa. Nie wskazuje on ostatecznych wyników wyborów, ale jest doskonałym wyznacznikiem trendu.

 

 

Zapisz się do newslettera

Bądź na bieżąco z lokalną polityką